Ιουλίου 09, 2013

Το μνημόνιο ως πρόφαση

Η Ελλάδα μέσω της διόγκωσης του χρέους, των συσσωρευμένων ελλειμμάτων και της αδυναμίας της να προσαρμοσθεί στη διεθνή οικονομία, κατέρρευσε οικονομικά, όταν μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης έπαυσε η χρηματοδότηση με δάνεια από το εξωτερικό, αλλά και το εσωτερικό.

Η αιτία των δεινών ανάγεται στην πορεία που ακολούθησε η χώρα κατά τα τελευταία 30 – 40 χρόνια, όταν και εγκαθιδρύθηκαν μια μη ανταγωνιστική οικονομία, ένα κράτος αντιπαραγωγικό και διεφθαρμένο, ένας ιδιωτικός τομέας βασισμένος στην καταναλωτική δαπάνη και όχι στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών και μία πολιτική διαπλοκή με τις οικονομικές, συνδικαλιστικές ελίτ, αλλά και ένα μεγάλο μέρος των πολιτών που ευημερούσαν παρασιτικά.

Καθώς αυτές – μεταξύ άλλων – είναι οι αιτίες της παρακμής μας και της κατάρρευσής, από την αντιμετώπισή τους θα κριθεί η έξοδος από την κρίση.

Η ψευδαίσθηση (σκόπιμη συνήθως) ορισμένων ομιλούντων κεφαλών, πολιτικολογούντων, πολιτικών, διαμορφωτών κοινής γνώμης, αλλά και σχολιαστών ότι το μνημόνιο αποτελεί τη μήτρα των δεινών είναι πολύ επικίνδυνη, καθώς μεταθέτει την αναζήτηση λύσης σε αδιέξοδα, τα οποία όμως ακούγονται ευχάριστα στα αυτιά μας…
Τα μνημόνια είναι σε μεγάλο βαθμό η επιβολή των συνθηκών που επιθυμούν οι δανειστές της χώρας, για να χρηματοδοτούν την Ελλάδα προκειμένου να αποφύγουν μία ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και μια ενδεχόμενη διεθνή αποσταθεροποίηση. Καθώς το βασικό κριτήριό κατά τη σχεδίαση και εφαρμογή του μνημονίου είναι αυτό και σε συνδυασμό με το χαμηλότερο δυνατό κόστος που επιδιώκουν για τα δικά τους συμφέροντα, το καθιστά αναποτελεσματικό και επικίνδυνο για τη χώρα.
Από την πλευρά μας το μνημόνιο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για όσο το δυνατό μικρότερο χρόνο, μέχρι να μπορέσουμε να δρομολογήσουμε γρήγορα τις διαρθρωτικές αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα. Θα έπρεπε να ήταν το οξυγόνο, μέχρι να κολυμπήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις για να ξαναβγούμε στην επιφάνεια και να αναπνεύσουμε μόνοι μας.

Ωστόσο, το πολιτικό σκηνικό και ένα αρκετά μεγάλο (νομίζω όχι πλειοψηφικό) μέρος των πολιτών κρατά τη χώρα παγιδευμένη στο παρελθόν. Οι κρατικιστές (κάθε κομματικής απόχρωσης και ιδεολογικής αναφοράς), οι παρασιτικές συντεχνίες, το διεθφαρμένο πολιτικό σύστημα μας κρατούν ομήρους, υπονομεύοντας τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να συντηρήσουν τα προνόμια τους, αλλά και από γνήσια ανεπιτήδευτη βλακεία. Το επικίνδυνο και αναποτελεσματικό μνημόνιο για πολλούς είναι μια καλή δικαιολογία για να αρνούνται κάθε αλλαγή, είτε αναθεματίζοντάς το, είτε επικαλώντας το ως "ανωτέρα βία".

Η χώρα περάν κάθε μνημονίου για να προχωρήσει χωρίς καταστροφές χρειάζεται τώρα αλλαγές στις δομές της. Νέο φορολογικό σύστημα, νέo ασφαλιστικό σύστημα, μικρότερο και παραγωγικότερο κράτος, ταχύτερη απόδοση δικαιοσύνης, αποδοτικότερη δημόσια διοίκηση. Ενδεχομένως και γενναίες αλλαγές στην οργάνωση του πολιτεύματος. Με άλλα λόγια ένα νέο "κοινωνικό συμβόλαιο".

Το ζητούμενο δεν είναι το μνημόνιο ή το ποιες είναι οι επιταγές των δανειστών, αλλά τι είμαστε εμείς διατεθειμένοι να κάνουμε και προς ποια κατεύθυνση. Αυτό είναι το αίτημα των καιρών και όρος επιβίωσης. Αν θέλουμε να αλλάξουμε να το δείξουμε στην πράξη.

Απριλίου 23, 2013

Περί ιδιωτικοποίησης, κρατικής περιουσίας και δημόσιου συμφέροντος

Συχνά συγχέεται η περιουσία του κράτους με το δημόσιο τομέα και την παρέμβασή του στην οικονομία.

Για παράδειγμα και προς διευκόλυνση του συλλογισμού παρακάτω σκόπιμο είναι να κατανοήσουμε ότι περιουσία του κράτους συνιστούν η κυριότητά του επί του υπεδάφους, των υδάτινων πόρων, των λιμένων, της ενέργειας, του τζόγου κλπ. Η επιχειρηματική δραστηριότητα εκμετάλλευσης/αξιοποίησης αυτών των πόρων μπορεί να γίνει μέσω παραχώρησης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε ιδιώτες ή μέσω οργανισμών που διοικητικά και λειτουργικά ελέγχονται από το κράτος και τα όργανά του.

Συνεπώς, η περιουσία του κράτους παραμένει στην κατοχή του όταν παραχωρείται η χρήση της και όχι η κατοχή της (π.χ. παραχώρηση των προβλητών στο λιμάνι του Πειραιά στην COSCO).

Άρα το μείζον είναι η επιλογή της μεθόδου αξιοποίησης αυτής της περιουσίας που μεγιστοποιεί την ωφέλεια για το κοινωνικό σύνολο υπό την έννοια του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος.

Η εμπειρία στην Ελλάδα κατέδειξε αδιαμφισβήτητα ότι οι ΔΕΚΟ και οι "κοινωνικοποιημένες" εταιρείες ήταν αντίθετες στο δημόσιο συμφέρον καθώς:
- συσσώρευσαν ελλείμματα διογκώντας το δημόσιο χρέος
- έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους κομματικούς μηχανισμούς
- κατέλυσαν κάθε έννοια αξιοκρατίας και χρηστής διαχείρισης δημόσιας περιουσίας
- εξέθρεψαν ένα μεγάλο πλήθος παρασίτων που ευνοήθηκαν από τις μονοπωλιακές συνθήκες
- παρείχαν υπηρεσίες (κοινής ωφέλειας και άλλες) χαμηλής ποιότητας και υπέρογκου κόστους (θυμήσου τον κρατικό ΟΤΕ, τη ΔΕΗ, τον ΟΛΠ κλπ)
- υπέσκαψαν την ανάπτυξη ενός υγιούς επιχειρηματικού ιδιωτικού τομέα, αποστερώντας κεφάλαια και θέσεις εργασίας από την κοινωνία

Παρόμοια είναι η εμπειρία από την εφαρμογή του ίδιου μοντέλου στον "υπαρκτό σοσιαλισμό" , στα λαϊκίστικα ολοκληρωτικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής (π.χ. περονική αργεντινή) και στις φονταμελιστικές ή και εθνικιστικές κοινωνίες της Μ. Ανατολής.

Αντιθέτως, η ιστορική εμπειρία από χώρες (π.χ. Β. Αμερική, Δυτική Ευρώπη, Ιαπωνία) που αξιοποίησαν την κοινωνική περιουσία μέσω του ιδιωτικού τομέα και του κινήτρου του κέρδους, επέτυχαν καλύτερες οικονομικές επιδόσεις και δημιούργησαν καλύτερο βιοτικό επίπεδο και καλύτερο πολίτευμα από τις χώρες της κρατικοποιημένης (σε διαφορετικούς βαθμούς αναλόγως τη χώρας) οικονομικής δραστηριότητας.

Συνεπώς και υπό αυτό το πρίσμα, ορθολογική επιλογή συνιστά η ιδιωτικοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας και παράλληλα η διατήρηση της κυριότητας των περιουσιακών στοιχείων από το συντεταγμένο κράτος (και όχι το κομματικό παρακράτος).

Μαρτίου 27, 2011

Ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με την "παραχάραξη" της νέας ελληνικής ιστορίας

Με αφορμή τις ιστορικές εκπομπές του ΣΚΑΪ, είναι ενδιαφέρον να αντιληφθούμε τους βασικούς άξονες στους οποίους στηρίζεται μία επανακάμπτουσα, με άλλους πρωταγωνιστές και στόχους, (παρά) γραφή της νέο-ελληνικής ιστορίας. Για παράδειγμα, στην προαναφερθείσα σειρά εκπομπών βασική αρχή της ιστορικής αφήγησης, που επιχειρείται να περάσει υποδορίως στο κοινό, είναι η παραδοχή - εικασία ότι το ελληνικό έθνος προέκυψε περίπου το 18ο και 19ο αιώνα, χωρίς να έχει ιδιαίτερη συνάφεια ούτε να αποτελεί συνέχεια - φορέα του ελληνικού πολιτισμού.

Το άρθρο στον παρακάτω σύνδεσμο είναι διαφωτιστικό και αρκετά ενδιαφέρον:

http://ethnologic.blogspot.com/2011/03/blog-post_27.html



Μαρτίου 12, 2011

Η ανεπάρκεια της επιμήκυνσης της αποπληρωμής των δανείων από την Ε.Ε. και της μείωσης επιτοκίου για την αντιμετώπιση του χρέους. Η επώδυνη αλλά και εθνικά επωφελής λύση στο πρόβλημα του χρέους

Η επιμήκυνση της αποπληρωμής του δανείου από την Ε.Ε (περίπου €80δις) στα 7 έτη και η μείωση του επιτοκίου στο 4,2% (από 5,2% και αποπληρωμή σε 3 χρόνια) είναι μία παράταση κυρίως για όσους βαρύνονται με το ελληνικό χρέος.  Σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους της χώρας. Η βασική αιτία αυτής της παράτασης είναι κατά την άποψή μου η εξής:

Το υψηλό συνολικό χρέος στο Δυτικό κόσμο, δεν επιτρέπει (τουλάχιστον προς το παρόν) την αδυναμία πληρωμών από την Ελλάδα και άλλες χώρες, καθώς κάτι τέτοιο θα εκτίναζε τα ασφάλιστρα κινδύνου (risk premiums) ακόμα και για χώρες όπως οι περισσότερες της Ευρώπης, αλλά ίσως και για τις ΗΠΑ, με προφανείς συνέπειες τη χρηματοπιστωτική κρίση, την ύφεση και την κοινωνική αναταραχή.

Η επιμήκυνση αποπληρωμής των €80δις και πτώση του επιτοκίου στο 4,2%, στην ουσία μειώνουν για τα 7 χρόνια που ακολουθούν το δευτερογενές έλλειμμα (αυτό που αφορά στην πληρωμή τοκοχρεολυσίων) της Ελλάδας και βοηθούν στην περιστολή του συνολικού ετήσιου ελλείμματος. 

Το χρέος της Ελλάδας, ακόμα και μ΄αυτή την ευνοϊκή απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί έτσι όπως εξελίσσεται, καθώς απαιτεί σε γενικές γραμμές:
1. Ετήσια πλεονάσματα για σειρά ετών
2. Μεγέθυνση του ΑΕΠ ανώτερη του 6% για περίπου 5-8 έτη
Οι δύο αυτές προϋποθέσεις κατά τη γνώμη μου δεν είναι δυνατές και μάλιστα συνδυαστικά.

Συνεπώς, η πραγματικότητα είναι ότι η πατρίδα μας θα κληθεί στο κοντινό μέλλον (επόμενα 2-3 έτη) να προβεί σε αναδιάρθρωση του χρέους της κατά 30% περίπου, έτσι ώστε να μπορεί να το εξυπηρετήσει (με την πρόσθετη προϋπόθεση ότι επιτυγχάνει χαμηλά ελλείμματα ή και πλεονάσματα).

Αυτό που δεν είναι γνωστό, αφορά τον τρόπο της αναδιάρθρωσης, ο οποίος λογικά θα έχει βασικό στόχο τη μικρότερη δυνατή ζημία στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στα επιτόκια (ασφάλιστρα κινδύνου) που θα καλούνται να πληρώσουν για τα δάνειά τους, οι χώρες της Ε.Ε. αλλά και του G4.

Το παραπάνω σε συνδυασμό με τα ανταλλάγματα (τα οποία ακόμα δεν έχουν δημοσιοποιηθεί) που έδωσε η Ελλάδα για την παράταση μέχρι την αναδιάρθρωση, δεν δίνουν ουσιαστικές ελπίδες για έξοδο από την κρίση, εφαρμόζοντας την τρέχουσα πολιτική.

Εύχομαι να κάνω λάθος στους υπολογισμούς μου και το χρέος να μπορεί πράγματι να εξυπηρετηθεί από τη "μνημονιακή πολιτική".

Κατά τη γνώμη μου η Ελλάδα θα πρέπει ως ρεαλιστικό στρατηγικό στόχο να έχει την όσο δυνατό λιγότερο επώδυνη, γενναία και ταχύτερη αναδιάρθρωση του χρέους της, τώρα που οι πιστωτές μας κουβαλάνε το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών ομολόγων. Η επιμονή στην ασκούμενη στρατηγική είναι αδιέξοδη και πιο επιζήμια για την πατρίδα μας.